Gülümsemek de lazım

Bundan bir ay kadar evvel dünyanın bir ucunda idim. Kimileriniz bir filmde görmüş ya da aynı isimde kitapta satır aralarında okurken canlandırmışsınızdır. Ben oradaydım. Bali’de Endonezya da.

Herşeyin bir başka e gerçekten hayat dolu olduğu bir bölgedeydim. İnsanların bile başka türlü insan oldukları bir yerde. Yol’culuğumun bir parçası olarak bir eğitimdeydim. İnziva da.

Orada iken bir an içimden geçenleri şimdi yazıyorum. Çok güzel kahveleri vardı. Bizim buradakilerin yerini tutmaz ama içilmesi güzeldi. Hafif Abi aklıma geldi. Onunla içemediğim kahvemi orada yudumladım. Yanımızda gabi vardı. Onunla tablolar gibi manzaralara takılı kaldık. Sonra bir başka cân Ani bizimle idi. Sakinliği orada bulmuştu. Sadece yavaşlıyordu. İnsanlar yavaştı, hayvanlar yavaş. Arabalar yavaştı. Angel gülümsüyordu bize. Özlemişti memleketinin kokusunu bizlerle gideriyordu usul usul özlemini. Orada hayatı görmeye çalışırken, cânlar benimleydi. Başka cânlar vardı tanısanız hani orada benimle olanlar severdi hepsini eminim. Ben sevdim ya herkes sever sanırdım. :)

Orada bir defa daha anladım benim ne denli yük taşıdığımı. Kalbimde cân dostlar, benimle o güzelim yerlerde keyif çattı. Kendileri bilemedi. Şimdi biliyorlar.

Son günlerdeki tartışmalar, olanlar, tepkiler, kafamın, gönlümün içerisinde dönüp duruyor… Tabi ki bir taraf olmak kolay ve acayip tatmin edici bir şey. Bu duygulara da bakmaya çalışıyorum. Ne düşünür, kendini nasıl görür bir insan, tüm bunları yaşarken, tüm bunlar olurken? Bir kaç şey geliyor aklıma, gönlüme.

Kendi polarize olduğum durumlara, kendi öfkeme, acım baktığımda, her bu tip bir durumda bulduğumda kendimi, arka planda olan, belli belirsiz bir istek, bir umut, bir yakarış, doğru olmasını yaşamım kadar çok istediğim, doğru olduğunu kendime kanıtlamak için herşeyi yapabileceğim, bir cümle geliyor kulağıma, gözlerimin önüne: “ben aslında masumum”.

O kadar kuvvetli ki masumiyet ihtiyacımız, kendimize ve dünyaya aslında masum olduğumuzu, hatta mağdur olduğumuzu kanıtlamak için yapmayacağımız şey yok, bunun için ödemeyeceğimiz bedel yok. Yaptığımız ve içimizin, vicdanımızın onaylamayacağı bir şeyle yaşayabilmek için neler, ne yalanlar anlatıyoruz kendimize: “Ben aslında masumum, çünkü bunu yapmamın herkesçe kabul edilmesi gereken bir nedeni var! Çünkü bunu yapmama sen neden oldun! Onlar neden oldu. Onlar eğer …….. yapmasalardı, ben de bunları yapmazdım! Ben masumum, sen kötüsün. Çünkü benim hem bunları düşünüp, buları yapıp, hem de masum olabilmem için senin kötü, aşağılık, katil, dinsiz, gerici, hırsız, çağdışı, imansız, ahlaksız, satılık, terörist, işgalci, vs. vs. vs. olman lazım. Çünkü sen bunları olmazsan eğer, ben kendimle, yaptıklarımla, düşündüklerimle, bencilliğimle, kibirimle, ırkçılığımla, sınıfçılığımla, imtiyaz isteğimle, şiddet isteğimle, korkumla, ve zavallılığımla nasıl yaşarım bilmiyorum. Bu dünyanın aslında bana adalet borcu olmadığını, her istediğimi bana vermek gibi bir amaç üzerine kurulmadığını, yaşamın benim istediğim gibi değil de her nasılsa öyle olduğunu nasıl kabul ederim, ve burada tüm sorumluluğun sadece ve sadece benim olduğunu nasıl kendime söylerim. Bunu bilmiyorum. Onun için benim masum, senin kötü olman lazım, ve ben bunu her dinleyene anlatmak zorundayım. Çünkü eğer onlar beni haklı bulurlarsa belki ben de kendimi azıcık haklı bulabilirim içeride bir yerde. Hele sen de benim gibiysen, seninle beraber birbirimizi haklı çıkarabilirsek, bazen aynı kamplarda, hatta en iyisi karşı kamplarda, o zaman daha da mükemmel olur!

İşte bu şekilde varolmayı sürdürebilmek, hem de kendi kendimle acı çekmeden beraber olabilmek için inanılmaz bir kibiri doğuruyorum: Ben senden daha iyiyim. Ben iyiyim, onlar kötü. Onlar “hak ediyorlar”. Siz hakediyorsunuz. Çünkü ben sizden, onlardan daha iyiyim, daha modernim, daha akıllıyım, daha hakkedenim, daha Türk’üm, daha Kürt’üm, daha müslümanım, daha laikim, daha yahudiyim, daha Filistinliyim, daha çok ezildim, daha soyluyum, daha proleterim, daha devrimciyim, daha iyi okudum, daha çok param var, daha fazla sorumluluğum var, daha…. daha…. daha….”. Veya bir başka, masumiyetle iyice bulanmış, ve bu yüzden görünmez hale gelmiş şekli, siz bana zamanında yaptığınız (masum ve mağdurum), şimdi sıra bende. İnsan olsaydınız yapmazdınız.

Yani “ben sizden daha insanım”. Siz insan değilsiniz, ben insanım.

İşte bu iki zehir, masumiyet bağımlılığı ve kibir, el ele, insanı insana, kardeşi kardeşe, toplumları toplumlara düşman yapmıyorlar mı sizce de? Tabi ki her çatışmanın ekonomik nedenleri var ve olacak, çağlardan beri de oldu, bunu görmezden gelmek gibi bir naif düşünce değil benimkisi. Tam tersine, diyorum ki, gerçekleri söyleyip kabul edelim, öncelikle kendimize: “Bunun, bu çekişme ve çatışmanın nedeni, tamamen ekonomik. Sende olan bende yok ve ben onu istiyorum. Bunu bu şekilde öncelikle kendime anlatamayacağım için, önce kendime, sonra beni dinleyecek herkese aslında benim haklı bir nedenim olduğunu, masum olduğumu, senden iyi olduğumu ve seni duygusal, düşünsel, kültürel veya fiziksel olarak ezmemin veya ortadan kaldırmamın benim hakkım olduğunu kanıtlamak zorundayım. Ve bunun için kendime ve dinleyen herkese, hatta sana bile benim senden daha fazla insan olduğumu, hatta senin insan olmadığını anlatmak durumundayım”.

Yoksa bir “insan”, karşısındakinin de kendisi gibi, sevdikleri gibi bir insan olduğunu bilerek, acı çekebileceğini, sevebileceğini, vs. vs. kendi bedeninde hissederek, ve kendini bu duygulara karşı duyarsızlaştırmadan birine nasıl bile bile acı verir? Onların acılarına karşı duyarsız kalır?

Ve son günlerdeki gündemden dolayı bunun politik veya sosyolojik bir yazı olduğunu sanıyorsanız lütfen sorun yaşadığınız yakın ilişkilerinize, kendi küçük yaşamınıza bakın. Çünkü bireyler bu şekilde yaşamadan, topluluklar, toplumlar nasıl böyle olabilir ki? İsrail diye, Filistin diye ayrı bir birey, bütün bir anlamda var mı ki, onu oluşturan bireylerden ayrı olarak? Kendi içime bakmayacaksam nereye bakacağım? Kim düzeltecek toplumu, bireyler değil ise? Bahsettiğim sizsiniz, sensin, bu yazıyı okuyan sen. Senin içindeki öfkeden, nefretten, aslında kendi kendine itiraf edemediğin masumiyet isteğinden ve bunun aslında doğru olmadığını ve olamayacağını bilen tarafından, bunun verdiği o büyük acından bahsediyorum. Adem ve Havva’nın o ilk günahı işlemesinden, doğru ve yanlış’ı seçme özgürlüğünü veren yasak bilgi ağacının meyvasını yemelerinden ve bu şekilde masumiyet cennetinden kovulmalarından beri çektiğimiz acıdan bahsediyorum.

Dediklerime inanmıyorsanız gelin ufak bir deney yapalım: Kendinize şu bir kaç cümleyi, ama gerçekten inanarak tekrarlamayı deneyin: Ben masum değilim. Masum olmam da gerekmiyor, ve masum değilim. Ben de “kötülük” yaptım, yapıyorum, ve birine acı vermeye, onu ezmeye, kelimelerimle veya fiziksel olarak şiddet uygulamaya karar verdiğimde ve bunu yaptığımda, bu davranışımın ve kararımın tek sorumlusu benim. Ve bu ve bir çok nedenle, karşısında olduğum kişi veya kişilerden daha iyi değilim. Onlar da benim olduğum kadar insanlar. Onların da acıları var. Kimbilir canları ne kadar acıyorlar ve kendilerini kimbilir ne nedenle içinde bulundukları düşüncelere kapatmışları ki bu kadar öfke ve nefretle bakıyorlar dışarıya, dünyaya, diğerlerine, BANA! Aynen benim de olduğum, benim de kendimi düşüncelerime ve pozisyonuma kapattığım gibi, benim de onlara öfke ve nefretle baktığım gibi, benim de acı çektiğim gibi.

Bakın bakalım, en azından geçici olarak, bunları kendinize inanarak, en azından doğruluğuna ihtimal vererek söylediğinizde daha önceki düşünce ve öfkenizi koruyabilecek misiniz? Ve şunu da gözlemleyin: Bu düşüncenin doğru olabileceğini aklınızdan geçirdiğiniz anda zihninizin içinden başka, tanıdık bir ses yükselecek: “Ama ben haklıyım! Bu başka! Onlar suçlu, ben masumum! Asıl onlar beni insan yerine koymuyorlar! Asıl onlar kibirli! Asıl onlar masum değil!” Dikkat edin! Hatta beni romantiklikle suçlayacaksınız. Gerçek yaşam böyle değil Dost diyeceksiniz, içinde yaşadığınız yaşam her gün ve her etkileşimde bundan başka bir şey değilken. Bana “onlar”dan bahsedeceksiniz. Muhtemelen hiç parçası olmadığım çatışmaların her iki tarafından da bana diğer tarafı tutmakla ilgili suçlamalar gelecek.

Hatta bazılarınız diyecek ki “ne güzel yazı, keşke herkes okuyup anlasa ve bunu hayata geçirseler, özellikle de şu şu insanlar”. Hey! Özellikle bunu diyen, herkesten daha iyi olan, o kadar iyi ki, bu yazıda yazılanları zaten düşünen, bunu ortalıkta savunan ve bunu insanlara öğretmeye çalışan zevat! Özellikle de size, yani kendime bu yazdıklarım! Bir duysam, bir anlasam bu yazdıklarımı, belki bir gün, benim ve diğer tüm varlıkların, acıları bir nebze olsun azalır!

Bert Hellinger diyor ki, tarihteki en büyük kötülükler, kendilerini masum olarak gören kişiler ve kitleler tarafından yapılmıştır. Bu cümlenin üzerinde, bir dakika, sadece bir dakikacık düşünmeye davet ediyorum hepimizi…

Sevgilerimle…